De oorlogsdreiging tussen Iran en Israël, met betrokkenheid van de Verenigde Staten, heeft opnieuw onrust veroorzaakt op de energiemarkten. De groothandelsprijs voor aardgas is in korte tijd fors gestegen. Sommige energieplatforms spreken zelfs over prijsstijgingen tot wel 50 procent. Dat klinkt heftig, maar voor consumenten ligt het verhaal genuanceerder.
Want een stijging van 50 procent van de gasprijs betekent níét dat jij straks ook 50 procent meer betaalt per kuub gas. We laten je zien hoe dat zit en waarom jij terughoudend moet zijn met het vastzetten van de huidige gasprijs in een nieuw energiecontract.
Inkoopprijs versus consumentenprijs
Om te begrijpen waarom de impact meevalt, is het belangrijk om te kijken hoe de gasprijs is opgebouwd in ons land. De prijs die jij betaalt per kubieke meter gas bestaat uit meerdere componenten, namelijk de inkoopprijs (oftewel de marktprijs), de energiebelasting, netbeheerkosten en BTW.
Wanneer in het nieuws wordt gesproken over een stijging van 50 procent, gaat het vrijwel altijd over de kale marktprijs en dus alleen over het eerste onderdeel: de inkoopprijs.
Maar die inkoopprijs vormt slechts een deel van jouw totale tarief. Voor de gewone verbruiker (tot 1.000 m3) bedraagt de energiebelasting 0,60 euro per kuub. De netbeheerkosten verschillen per aansluiting en netbeheerder. En de BTW gaat uiteindelijk over het geheel heen. Je snap het al: de prijsstijging van 50 procent gaat slechts over een klein deel.
Rekenvoorbeeld: wat betekent 50 procent stijging echt?
Stel dat de totale gasprijs 1,50 euro per kuub is. Daarvan is bijvoorbeeld 0,60 euro de kale inkoopprijs en 0,90 euro bestaat uit belastingen en vaste kosten.
Als de inkoopprijs met 50 procent stijgt, gaat die 0,60 euro omhoog naar 0,90 euro. De overige €0,90 aan belastingen en vaste kosten blijft gelijk.
De nieuwe totaalprijs wordt dan:
0,90 euro (nieuwe inkoopprijs) + 0,90 euro (belastingen en kosten) = 1,80 euro
Dat is een stijging van 20 procent en dus geen 50 procent. Het verschil is aanzienlijk.
Waarom vastzetten energiecontract niet altijd slim is
Juist in tijden van geopolitieke onrust neigen consumenten naar zekerheid. Energiecontracten met vaste tarieven lijken dan aantrekkelijk. Maar hier zit een risico.
Energieleveranciers prijzen onzekerheid namelijk in. Wanneer markten volatiel zijn, zoals nu door spanningen rond Iran en Israël, bouwen leveranciers extra veiligheidsmarges in bij vaste contracten. Je betaalt dan niet alleen voor de huidige hogere prijs, maar ook voor het risico dat de prijs nóg verder stijgt.
Daarnaast springen energieleverancier nu in op de situatie en benoemen zij vooral de 50 procent stijging van de gasprijs. Wanneer jij je vastlegt aan een contract, ben jij verzekerd van dit hoge tarief voor minimaal één jaar. Pas dus op met welke keuze je maakt.
Gasprijs is emotiegevoelig
De energiemarkt reageert sterk op geopolitiek nieuws. Dreiging rond olie- en gasroutes, sancties of militaire escalaties zorgen vaak voor snelle prijsreacties. Maar die reacties zijn ook regelmatig tijdelijk. We zagen dit eerder bij het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Prijzen schoten omhoog, maar corrigeerden later weer deels toen markten zich begonnen aan te passen en alternatieve aanvoerroutes werden gevonden.
In plaats van paniekbeslissingen te nemen, is het verstandiger om:
- Je huidige contract goed te bekijken
- Te berekenen welk deel van jouw tarief variabel is
- Je eigen gasverbruik te analyseren
- -Eventueel extra te besparen op verbruik
Voor veel huishoudens geldt bovendien dat gasverbruik in de zomermaanden laag is. Een tijdelijke prijsstijging heeft dan minder impact dan in de winter.
